Mỗi thị trường có quy ước riêng về cách viết ngày giờ, số, tiền và địa chỉ. Ngày “03/04/2026” là mùng 3 tháng 4 với người Việt và người Anh, nhưng là ngày 4 tháng 3 với người Mỹ. Số “1.500” là một nghìn năm trăm ở Việt Nam và Đức, nhưng là một phẩy năm ở Mỹ. Bản địa hoá website phải đưa các định dạng này về đúng quy ước của người đọc, và cách làm đúng là để hệ thống tự định dạng theo thiết lập ngôn ngữ, không để người dịch sửa tay từng con số.
Lỗi định dạng nguy hiểm hơn lỗi câu chữ vì người đọc không nhận ra là lỗi. Họ đọc một câu dịch vụng vẫn đoán được ý; họ đọc sai một ngày giao hàng hay một mức giá thì sẽ hành động theo con số sai đó.
Phần dưới đi qua từng nhóm định dạng — ngày giờ, số và tiền, địa chỉ và tên người, đơn vị đo — rồi đến cách tổ chức kỹ thuật để không phải xử lý tay, và một danh mục kiểm trước khi ra mắt.
Ngày, giờ và múi giờ
Ngày giờ có ba lớp quy ước: thứ tự ngày–tháng–năm, đồng hồ 12 giờ hay 24 giờ, và múi giờ. Một số khác biệt phổ biến:
| Thị trường | Thứ tự ngày thường dùng | Giờ | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Việt Nam | ngày/tháng/năm | 24 giờ là phổ biến trong văn bản | Tuần thường bắt đầu từ thứ Hai |
| Mỹ | tháng/ngày/năm | 12 giờ kèm AM/PM | Lịch thường bắt đầu từ Chủ nhật |
| Anh, phần lớn châu Âu | ngày/tháng/năm (có nơi dùng dấu chấm) | 24 giờ phổ biến, Anh dùng cả hai | Có giờ mùa hè, lệch giờ đổi theo mùa |
| Nhật, Trung Quốc, Hàn Quốc | năm–tháng–ngày, thường kèm chữ chỉ năm, tháng, ngày | 24 giờ trong văn bản, 12 giờ trong giao tiếp | Văn bản hành chính Nhật có thể dùng niên hiệu |
| Chuẩn ISO 8601 | năm-tháng-ngày (2026-04-03) | 24 giờ | Không mơ hồ, hợp cho dữ liệu và tệp tải về |
Khi không chắc người đọc thuộc quy ước nào — chẳng hạn bản tiếng Anh dùng chung cho cả Mỹ và Anh — cách an toàn là viết tên tháng bằng chữ (“3 April 2026” hoặc “April 3, 2026”) thay vì dùng toàn số. Về múi giờ, Việt Nam dùng UTC+7 quanh năm, không đổi giờ mùa hè, trong khi phần lớn nước Mỹ, châu Âu và một số bang của Úc đổi giờ theo mùa vào những ngày khác nhau; mọi giờ hẹn, giờ hỗ trợ, giờ kết thúc khuyến mãi nên ghi kèm múi giờ hoặc được quy đổi tự động theo vị trí người xem.
Số và tiền tệ
Dấu ngăn cách hàng nghìn và dấu thập phân là nguồn nhầm lẫn lớn nhất, vì nhiều quy ước dùng đúng hai ký tự đó nhưng đảo vai cho nhau.
| Quy ước | Ví dụ cách viết một nghìn hai trăm phẩy năm | Dùng ở |
|---|---|---|
| Chấm ngăn nghìn, phẩy thập phân | 1.200,5 | Việt Nam, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Indonesia, nhiều nước Mỹ Latinh |
| Phẩy ngăn nghìn, chấm thập phân | 1,200.5 | Mỹ, Anh, Úc, Trung Quốc, Nhật, Hàn |
| Khoảng trắng hẹp ngăn nghìn, phẩy thập phân | 1 200,5 | Pháp, Nga, nhiều nước Bắc Âu |
| Dấu nháy ngăn nghìn | 1’200.5 | Thuỵ Sĩ (với một số ngôn ngữ) |
| Nhóm theo lakh, crore | 1,00,000 (một trăm nghìn) | Ấn Độ |
Tiền tệ thêm hai lớp: vị trí ký hiệu và số chữ số thập phân. Đồng Việt Nam thường viết sau số (“250.000 ₫” hoặc “250.000 đ”) và không dùng phần lẻ; đô la Mỹ đặt ký hiệu trước và có hai chữ số lẻ; euro đặt trước hay sau tuỳ nước; yên Nhật không có phần lẻ. Ký hiệu “$” còn dùng cho đô la Úc, Canada, Singapore, nên trang bán cho nhiều nước nên kèm mã tiền theo chuẩn ISO 4217 (USD, AUD, SGD) khi có thể nhầm.
Một điểm mang tính pháp lý cần kiểm với thị trường đích: ở nhiều nước châu Âu, giá niêm yết cho người tiêu dùng thường phải là giá cuối đã gồm thuế, còn ở Mỹ giá trên trang thường chưa gồm thuế bán hàng địa phương. Đây là quyết định kinh doanh và pháp lý, không phải việc của người dịch, nhưng người dịch nên nêu câu hỏi khi thấy trang không ghi rõ.
Địa chỉ, tên người và số điện thoại trong biểu mẫu
Biểu mẫu là nơi định dạng gây hại trực tiếp nhất, vì nó không chỉ hiển thị mà còn từ chối dữ liệu. Một biểu mẫu thiết kế cho Việt Nam với ô “Tỉnh/Thành”, “Quận/Huyện”, “Phường/Xã” bắt buộc sẽ chặn khách ở Singapore (không có cấp tỉnh) hoặc buộc họ điền bừa. Ngay ở Việt Nam, từ ngày 1/7/2025 cấp huyện đã bỏ và cả nước còn 34 tỉnh, thành phố; biểu mẫu còn bắt chọn quận, huyện vừa sai thực tế vừa làm khách lúng túng.
Thứ tự địa chỉ cũng khác: địa chỉ Việt Nam và phương Tây đi từ nhỏ đến lớn (số nhà, đường, phường xã, tỉnh thành, quốc gia), địa chỉ Nhật thường viết từ lớn đến nhỏ và mã bưu chính đứng đầu. Mã bưu chính có nước dùng toàn số, có nước có cả chữ như Anh và Canada; kiểm tra định dạng mã bưu chính theo kiểu một nước sẽ chặn khách nước khác. Cách bền nhất là thiết kế ô địa chỉ theo từng quốc gia được chọn, hoặc dùng các ô linh hoạt không bắt buộc cấp hành chính cụ thể.
Tên người: người Việt, người Trung, người Nhật, người Hàn viết họ trước tên; phần lớn phương Tây viết tên trước họ. Biểu mẫu tách “First name / Last name” khiến người Việt điền đảo và thư gửi đi chào sai tên. Một ô “Họ và tên” đầy đủ cộng thêm ô “Tên gọi” tuỳ chọn để dùng trong lời chào thường ít lỗi hơn. Biểu mẫu tiếng Nhật thường cần thêm ô ghi cách đọc tên bằng kana. Số điện thoại nên nhận theo dạng quốc tế có mã nước (như +84), không ép đúng số chữ số của một nước.
Đơn vị đo, kích cỡ và khổ giấy
Hệ đo lường. Mỹ dùng phổ biến inch, foot, pound, độ F; Anh dùng lẫn dặm cho đường bộ với hệ mét cho nhiều thứ khác; phần lớn thế giới dùng hệ mét. Trang thông số bán cho Mỹ nên ghi cả hai hệ, với số quy đổi được làm tròn hợp lý chứ không giữ tám chữ số lẻ.
Kích cỡ quần áo, giày. Bảng size châu Á, châu Âu, Mỹ, Anh khác nhau và khác cả giữa các hãng. Không nên “dịch” size bằng công thức quy đổi; nên đưa bảng số đo cơ thể bằng centimet và inch để khách tự đối chiếu.
Nhiệt độ, dung tích, trọng lượng thực phẩm. Công thức nấu ăn, hướng dẫn bảo quản, khối lượng tịnh có quy ước riêng từng nước; một số thị trường có quy định về cách ghi khối lượng trên nhãn, cần kiểm với quy định nơi bán.
Khổ giấy của tệp tải về. Mỹ và Canada dùng khổ Letter, phần lớn nơi khác dùng A4. Catalogue PDF dàn trang A4 in trên khổ Letter bị mất lề hoặc tự thu nhỏ; nếu thị trường Bắc Mỹ quan trọng, cân nhắc phiên bản riêng.
Ngày nghỉ và giờ làm việc. Thông báo nghỉ Tết âm lịch rất tự nhiên với khách Việt, nhưng khách nước ngoài cần biết rõ khoảng ngày theo lịch dương và khi nào có người trả lời lại.
Để hệ thống định dạng, đừng để người dịch sửa tay
Cách làm sai phổ biến là để con số nằm trong chuỗi văn bản (“Giá chỉ 250.000đ, giao trước ngày 15/5”) rồi nhờ người dịch đổi định dạng. Mỗi lần giá hay ngày thay đổi, mọi ngôn ngữ phải sửa tay, và chỉ cần quên một bản là thông tin lệch nhau. Cách đúng là lưu dữ liệu ở dạng trung tính — số là số, ngày là ngày theo chuẩn, tiền kèm mã tiền — và để lớp hiển thị định dạng theo thiết lập ngôn ngữ của trang.
Thiết lập này thường được gọi là locale, ghi bằng thẻ ngôn ngữ theo chuẩn BCP 47: “vi-VN” cho tiếng Việt ở Việt Nam, “en-US” và “en-GB” cho tiếng Anh ở Mỹ và Anh, “zh-Hans” và “zh-Hant” cho tiếng Trung giản thể và phồn thể. Phần lớn ngôn ngữ lập trình và trình duyệt có sẵn thư viện định dạng dựa trên kho dữ liệu quy ước địa phương CLDR do Unicode Consortium duy trì; trong trình duyệt, nhóm hàm Intl của JavaScript làm được việc này. Đội kỹ thuật không cần tự viết quy tắc cho từng nước.
Người dịch vẫn có vai trò: kiểm kết quả hiển thị có tự nhiên không, xử lý số nằm trong câu văn mà máy không định dạng được, và báo những chỗ dữ liệu bị viết cứng. Với chuỗi có biến số, người dịch đặt biến vào đúng vị trí trong câu, còn hình thức con số do hệ thống lo.
Để kiểm phần này, đội kỹ thuật nên chuẩn bị một bộ dữ liệu thử có chủ đích: giá có phần lẻ và giá rất lớn, ngày cuối tháng và ngày đầu năm, giờ gần nửa đêm ở múi giờ khác, địa chỉ nước ngoài dài nhiều dòng, tên người có dấu và tên chỉ có một chữ. Dữ liệu mẫu “đẹp” như 100.000 đồng hay ngày 10/10 thường che mất đúng những lỗi cần tìm, vì ở đó hai quy ước cho ra kết quả giống nhau.
Danh mục kiểm định dạng trước khi ra mắt
Danh mục này nên được chạy ở mỗi ngôn ngữ, trên một vài trang đại diện có nhiều dữ liệu (trang sản phẩm, giỏ hàng, trang liên hệ, email xác nhận đơn):
- Ngày hiển thị không mơ hồ; nếu dùng toàn số thì đúng thứ tự của thị trường đích.
- Giờ có múi giờ khi liên quan đến hẹn, hỗ trợ, hạn chót.
- Số và tiền dùng đúng dấu ngăn nghìn và thập phân; ký hiệu tiền đúng vị trí; không có phần lẻ thừa với tiền không dùng phần lẻ.
- Biểu mẫu địa chỉ nhận được địa chỉ hợp lệ của thị trường đích mà không buộc điền cấp hành chính không tồn tại.
- Ô tên người không ép tách họ và tên theo một trật tự duy nhất.
- Số điện thoại nhận được dạng quốc tế có mã nước.
- Đơn vị đo, kích cỡ được ghi theo hệ mà khách quen dùng, hoặc cả hai hệ.
- Email tự động và tệp tải về dùng cùng định dạng với trang web.
Mục cuối hay bị bỏ qua vì email và hoá đơn thường do một hệ thống khác sinh ra. Khách thấy trang ghi ngày theo kiểu này còn email xác nhận theo kiểu khác thì dễ mất niềm tin. Khi kiểm thử bản ngôn ngữ mới cho khách, Dịch Hay đưa danh mục này vào cùng đợt kiểm giao diện để các lỗi định dạng được sửa trước ngày công khai.
Câu hỏi thường gặp
Có nên tự đổi giá sang ngoại tệ theo tỷ giá hằng ngày?
Đó là quyết định kinh doanh. Tự quy đổi giúp khách dễ hình dung nhưng giá dao động theo tỷ giá, dễ gây thắc mắc khi thanh toán. Nhiều doanh nghiệp chọn đặt giá riêng cho từng thị trường, hoặc hiển thị giá quy đổi tham khảo kèm ghi chú loại tiền thực tế được thanh toán.
Bản tiếng Anh nên theo định dạng Mỹ hay Anh?
Theo thị trường chính. Nếu không có thị trường chính, chọn cách viết không mơ hồ: tên tháng bằng chữ, đơn vị ghi cả hai hệ, chính tả theo một chuẩn nhất quán. Điều quan trọng là cả website dùng một chuẩn, không trộn.
Có cần lịch âm trên website bán hàng cho khách nước ngoài?
Thường không. Với khách nước ngoài, mọi mốc thời gian nên ghi theo lịch dương. Có thể nhắc tên dịp lễ như Tết Nguyên đán để giải thích lý do nghỉ, nhưng ngày nghỉ cụ thể phải ghi theo lịch dương.
Dữ liệu đơn hàng nên lưu ngày theo định dạng nào?
Nên lưu theo chuẩn trung tính như ISO 8601 kèm múi giờ, hoặc mốc thời gian theo giờ quốc tế UTC, rồi định dạng khi hiển thị. Lưu theo kiểu ngày/tháng của một nước dễ gây lỗi khi xuất báo cáo hoặc trao đổi dữ liệu với đối tác.
Có nên ghi giá theo cả đồng Việt Nam và ngoại tệ?
Với khách nước ngoài, giá chỉ bằng đồng Việt Nam khó hình dung vì con số lớn và quy ước dấu chấm dễ nhầm. Nếu thanh toán thực tế bằng đồng Việt Nam, có thể ghi kèm giá tham khảo bằng ngoại tệ và nói rõ loại tiền nào được trừ khi thanh toán.
Thuộc tính lang trong mã có ảnh hưởng tới định dạng không?
Thuộc tính lang giúp trình duyệt chọn phông, ngắt dòng, gạch nối và trình đọc màn hình chọn giọng đọc. Định dạng ngày giờ và số thường do mã hiển thị quyết định theo thiết lập ngôn ngữ của trang, nên hai thứ cần được khai báo nhất quán với nhau.